Een kunstgebit vraagt elke dag om zorg. Voedselresten, tandplak en bacteriën hechten zich namelijk ook aan een gebitsprothese. Zonder goede reiniging kunnen aanslag, een onaangename geur, geïrriteerd slijmvlies en ontstekingen ontstaan. Bovendien blijft het belangrijk om de tong, het gehemelte, het tandvlees en eventuele eigen tanden te verzorgen. In dit artikel lees je hoe je een volledig of gedeeltelijk kunstgebit veilig schoonmaakt, welke middelen geschikt zijn en wanneer professionele controle verstandig is.
Waarom dagelijkse reiniging van een kunstgebit nodig is
Op een kunstgebit kan een laag tandplak ontstaan die bestaat uit bacteriën, speekseleiwitten en voedselresten. Deze laag is niet altijd direct zichtbaar. Vooral aan de binnenzijde van de prothese en rond metalen onderdelen van een gedeeltelijk kunstgebit kan plak achterblijven.
Als tandplak niet regelmatig wordt verwijderd, kan deze verkleuren of verharden. Ook kan het mondslijmvlies onder de prothese rood, gevoelig of ontstoken raken. Soms ontstaat een schimmelinfectie. Dit komt vaker voor wanneer iemand het kunstgebit dag en nacht draagt, de prothese onvoldoende reinigt of last heeft van een droge mond.
Een schone prothese draagt bij aan een frisse adem en comfortabel dragen. De dagelijkse verzorging is daarnaast een goed moment om te controleren of er barsten, scherpe randen, drukplekken of veranderingen in de mond aanwezig zijn.
Zo maak je een kunstgebit stap voor stap schoon
Reinig het kunstgebit bij voorkeur minimaal eenmaal per dag grondig. Spoel het daarnaast na maaltijden af wanneer dat praktisch mogelijk is. Werk boven een wastafel met een laagje water of leg een handdoek in de wasbak. Hierdoor is de kans kleiner dat de prothese breekt wanneer je deze laat vallen.
- Was je handen voordat je het kunstgebit uitneemt.
- Vul de wastafel met een laagje water of leg een zachte handdoek in de wasbak.
- Spoel de prothese af met lauw water om losse voedselresten te verwijderen.
- Borstel alle binnenzijden en buitenzijden met een speciale protheseborstel en een geschikt reinigingsmiddel.
- Besteed extra aandacht aan groeven, randjes, klemmetjes en oppervlakken die tegen het tandvlees liggen.
- Spoel de prothese zorgvuldig af voordat je deze terugplaatst of bewaart.
- Maak ook het tandvlees, de tong, het gehemelte en eventuele eigen tanden schoon.
Welke borstel en welk reinigingsmiddel zijn geschikt?
Een speciale protheseborstel heeft meestal een grotere borstelkop en twee soorten borstelvelden. Hiermee zijn zowel brede oppervlakken als smallere uitsparingen te bereiken. Gebruik geen harde gewone tandenborstel. Een harde borstel kan kleine krasjes veroorzaken waarin aanslag en bacteriën zich gemakkelijker vastzetten.
Gewone tandpasta is meestal niet geschikt voor een kunstgebit. Veel tandpasta's bevatten schurende bestanddelen die het prothesemateriaal dof of ruw kunnen maken. Gebruik liever een reinigingsmiddel dat specifiek voor gebitsprothesen is bedoeld, of volg het persoonlijke advies van de mondhygiënist, tandarts of tandprotheticus.
Bruistabletten kunnen een aanvulling zijn, maar vervangen het borstelen niet. Ze bereiken oppervlakken die vooraf al zoveel mogelijk mechanisch zijn gereinigd. Volg altijd de gebruiksduur en dosering op de verpakking. Langdurig weken of een te hoge concentratie kan bepaalde materialen en metalen onderdelen aantasten.
| Middel | Geschiktheid | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Prothesereiniger | Meestal geschikt | Gebruik volgens de aanwijzingen van de fabrikant |
| Milde vloeibare zeep | Soms geschikt | Goed naspoelen en alleen gebruiken na professioneel advies |
| Gewone tandpasta | Meestal ongeschikt | Kan door schurende deeltjes krasjes veroorzaken |
| Bleekmiddel | Ongeschikt | Kan materiaal, kleur en metalen onderdelen beschadigen |
| Heet water | Ongeschikt | Kan de pasvorm van de prothese veranderen |
Verzorg ook het tandvlees, de tong en het gehemelte
Alleen het kunstgebit reinigen is niet voldoende. Bacteriën en voedselresten bevinden zich ook op de tong en het mondslijmvlies. Maak de tong, het gehemelte en het tandvlees daarom dagelijks voorzichtig schoon met een zachte tandenborstel of een hulpmiddel dat voor jou geschikt is.
Zacht borstelen stimuleert de doorbloeding en helpt aanslag te verwijderen. Gebruik weinig druk, vooral bij gevoelig slijmvlies. Pijnlijke plekken mogen niet hard worden geschrobd. Als roodheid, zwelling of een branderig gevoel blijft bestaan, is onderzoek nodig.
Heb je nog eigen tanden of kiezen, poets deze dan tweemaal per dag met fluoridetandpasta. Reinig ook de ruimten tussen deze elementen met ragers, floss of een ander passend hulpmiddel. Bij een gedeeltelijk kunstgebit verdienen de tanden waaraan klemmetjes bevestigd zijn extra aandacht. Rond deze plaatsen blijft vaak tandplak achter en kan het risico op gaatjes en tandvleesontsteking toenemen.
Een gedeeltelijk kunstgebit vraagt extra aandacht
Een gedeeltelijk kunstgebit rust vaak tegen eigen tanden en tandvlees. Onder de kunststof delen en rond metalen haakjes kunnen voedselresten en plak zich ophopen. Neem de prothese tijdens het reinigen uit, zodat zowel het kunstgebit als de eigen tanden goed bereikbaar zijn.
Poets zorgvuldig langs de tandvleesrand en rond de tanden die de prothese ondersteunen. Een rager kan nodig zijn bij grotere ruimten, onder verbindingen of langs moeilijk bereikbare delen. De juiste maat geeft lichte weerstand zonder dat het draadje krachtig tussen de tanden moet worden geduwd.
Laat de pasvorm controleren wanneer de prothese beweegt of eten regelmatig onder de kunststof plaat terechtkomt. Een losse prothese kan het slijmvlies irriteren en maakt effectief schoonhouden lastiger.
- Reinig metalen klemmetjes voorzichtig zonder ze te verbuigen.
- Poets de eigen tanden tweemaal per dag met fluoridetandpasta.
- Maak dagelijks de ruimten tussen de eigen tanden schoon.
- Verwijder voedselresten onder kunststof delen en verbindingen.
- Laat terugkerende drukplekken en een losse pasvorm controleren.
Moet een kunstgebit 's nachts uit?
In veel situaties is het verstandig om een uitneembaar kunstgebit gedurende een deel van de nacht uit te laten. Het slijmvlies krijgt dan rust en wordt minder lang afgesloten. Dit kan irritatie en de kans op ontsteking verminderen. Volg bij implantaten, bijzondere constructies of medische omstandigheden altijd het persoonlijke advies van de behandelaar.
Bewaar de prothese volgens de instructies die bij het materiaal en de constructie passen. Sommige prothesen worden vochtig bewaard, terwijl voor andere uitvoeringen een ander advies geldt. Gebruik nooit heet water. Plaats het kunstgebit ook niet zomaar langdurig in een reinigingsoplossing.
Maak het kunstgebit schoon voordat je het bewaart. Reinig 's ochtends de mond en spoel de prothese af voordat je deze weer inbrengt. Houd het bewaarbakje schoon en laat het regelmatig drogen om ophoping van bacteriën te beperken.
Aanslag en verkleuring veilig aanpakken
Koffie, thee, tabak en bepaalde voedingsmiddelen kunnen verkleuring veroorzaken. Ook tandsteenachtige aanslag kan zich aan een prothese hechten. Probeer deze laag niet weg te krabben met een mesje, naald of ander scherp voorwerp. Daarmee kun je groeven maken of de prothese beschadigen.
Hardnekkige aanslag kan professioneel worden verwijderd en de prothese kan zo nodig worden gepolijst. Hierdoor wordt het oppervlak gladder, waardoor nieuwe plak zich minder gemakkelijk hecht. Een professionele reiniging is geen vervanging voor dagelijkse verzorging, maar kan wel helpen wanneer gewone reiniging thuis niet meer voldoende is.
Huismiddelen zoals bleek, schuurpoeder, azijn of geconcentreerde zuren kunnen het materiaal aantasten. Metalen onderdelen kunnen verkleuren of corroderen. Gebruik daarom alleen producten die aantoonbaar geschikt zijn voor het type prothese dat je draagt.
- Krab aanslag niet los met scherpe voorwerpen.
- Gebruik geen schuurmiddel of agressief schoonmaakproduct.
- Vermijd heet water vanwege mogelijke vervorming.
- Laat hardnekkige aanslag professioneel verwijderen.
- Vraag bij metalen onderdelen welk reinigingsmiddel veilig is.
Slechte adem met een kunstgebit voorkomen
Een onaangename adem kan ontstaan door tandplak op de prothese, tongbeslag, ontstoken slijmvlies, een droge mond of achtergebleven voedselresten. Het kunstgebit alleen kort afspoelen is dan meestal niet genoeg. Dagelijks borstelen en het reinigen van de mondweefsels zijn belangrijker dan het gebruik van sterk smakende mondspoelingen.
Voldoende water drinken kan helpen wanneer de mond droog aanvoelt. Speeksel spoelt de mond en helpt voedselresten af te voeren. Bij aanhoudende droogte is het verstandig om te laten beoordelen of medicijnen, mondademhaling of een onderliggende aandoening een rol speelt.
Blijft de slechte adem bestaan ondanks zorgvuldige reiniging, laat dan de mond, de tong, de eigen tanden en de pasvorm van het kunstgebit controleren. Een infectie of tandvleesprobleem kan behandeling nodig hebben.
Signalen dat controle nodig is
Een kunstgebit en de mond veranderen in de loop van de tijd. De kaak kan slinken, waardoor de prothese losser gaat zitten. Ook kunnen slijtage, barstjes of scherpe randen ontstaan. Wacht niet tot eten of spreken duidelijk moeilijker wordt.
Verwijder het kunstgebit bij een pijnlijke plek niet meerdere dagen voordat je een afspraak hebt, tenzij dragen echt niet mogelijk is. Een behandelaar kan de oorzaak vaak beter herkennen wanneer zichtbaar is waar de prothese druk geeft. Neem bij ernstige pijn, zwelling of slikproblemen wel snel contact op met een mondzorgverlener.
- Rode of gezwollen plekken die niet binnen enkele dagen herstellen.
- Een branderig gevoel onder het kunstgebit.
- Witte plekjes of hardnekkige aanslag op het slijmvlies.
- Terugkerende wondjes of drukplekken.
- Een losse prothese die klikt of beweegt.
- Pijn bij kauwen of spreken.
- Scheurtjes, scherpe randen of beschadigde klemmetjes.
- Een blijvende onaangename smaak of slechte adem.
Een kunstgebit schoonmaken vraagt om meer dan alleen afspoelen. Borstel de prothese dagelijks met een geschikte protheseborstel en een veilig reinigingsmiddel. Verzorg daarnaast het tandvlees, de tong, het gehemelte en eventuele eigen tanden. Vermijd gewone tandpasta, heet water, scherpe voorwerpen en agressieve huismiddelen. Laat aanhoudende roodheid, pijn, slechte adem, aanslag of een losse pasvorm tijdig beoordelen. Met een vaste dagelijkse routine blijft de prothese frisser en krijgt het mondslijmvlies de beste kans om gezond te blijven.
Veel gestelde vragen
Hoe vaak moet ik mijn kunstgebit schoonmaken?
Maak een kunstgebit minimaal eenmaal per dag grondig schoon met een protheseborstel en een geschikt reinigingsmiddel. Spoel het zo mogelijk na maaltijden af om losse voedselresten te verwijderen.
Mag ik gewone tandpasta gebruiken voor mijn kunstgebit?
Gewone tandpasta is meestal niet geschikt omdat schurende bestanddelen krasjes kunnen veroorzaken. Gebruik een middel dat specifiek bedoeld is voor gebitsprothesen of volg het advies van je mondzorgverlener.
Kan ik mijn kunstgebit in heet water leggen?
Nee. Heet water kan het kunststof vervormen en daardoor de pasvorm veranderen. Gebruik lauw of koud water volgens de reinigingsinstructies voor jouw prothese.
Moet ik mijn kunstgebit 's nachts uitdoen?
Vaak is het verstandig om een uitneembare prothese een deel van de nacht uit te laten, zodat het mondslijmvlies rust krijgt. Het beste advies hangt af van het type prothese, eventuele implantaten en je persoonlijke situatie.
Hoe verwijder ik harde aanslag van mijn kunstgebit?
Krab harde aanslag niet zelf weg en gebruik geen schuurmiddel, bleek of geconcentreerd zuur. Laat hardnekkige aanslag professioneel verwijderen om beschadiging van de prothese te voorkomen.
Waarom blijft mijn tandvlees rood onder het kunstgebit?
Roodheid kan passen bij druk, onvoldoende reiniging, langdurig dragen, een slechte pasvorm of een schimmelinfectie. Laat aanhoudende roodheid, pijn of een branderig gevoel onderzoeken door een mondzorgverlener.